LỄ HỘI TỪ LƯƠNG XÂM – NIỀM TỰ HÀO CỦA THÀNH PHỐ CẢNG

1. Nguồn gốc và ý nghĩa lịch sử

Lễ hội Từ Lương Xâm được tổ chức hằng năm tại phường Nam Hải, quận Hải An, thành phố Hải Phòng – nơi xưa kia là bản doanh của Đức Vương Ngô Quyền trong trận chiến Bạch Đằng lịch sử năm 938. Chính tại vùng đất này, Ngô Quyền đã chiêu mộ binh mã, xây dựng bãi cọc và lập kế hoạch đại phá quân Nam Hán, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.

Sau khi Đức Vương Ngô Quyền qua đời, nhân dân địa phương đã lập đền thờ ông tại Lương Xâm, tôn vinh là Thành hoàng làng và là vị tổ trung hưng đất nước. Trải qua nhiều thế kỷ, di tích và lễ hội nơi đây vẫn được bảo tồn, trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần quật cường dân tộc.

2. Lễ hội truyền thống – Di sản văn hóa đặc sắc

Lễ hội Từ Lương Xâm là một trong những lễ trọng lớn nhất của người dân thành phố Hải Phòng, thường được tổ chức từ ngày 14 đến 17 tháng Giêng âm lịch. Từ năm 2022, lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị văn hóa – lịch sử sâu sắc của sự kiện này.

Đặc biệt, năm 2025, lễ hội càng có ý nghĩa khi Cụm di tích Từ Lương Xâm được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, nhân kỷ niệm 1087 năm Chiến thắng Bạch Đằng và 1081 năm ngày mất của Đức Vương Ngô Quyền.

3. Nghi lễ truyền thống và các hoạt động đặc sắc

Phần lễ được tổ chức trang trọng với các nghi thức cổ truyền như:

• Lễ tế hàng tổng, lễ rước kiệu truyền thống, lễ hợp tế “Tứ linh từ” – quy tụ các di tích thờ Đức Vương Ngô Quyền trong quận Hải An về chầu trước cửa “Từ Cả” Từ Lương Xâm.
• Các đoàn rước đến từ các làng thờ Ngô Quyền như Lương Xâm, Hạ Lũng, Xâm Bồ, Hạ Đoạn… tạo nên một cuộc hành lễ quy mô hướng về cội nguồn dân tộc.

Phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa – thể thao – nghệ thuật: kéo co, cờ người, nhảy bao bố, viết thư pháp, hội thi chim chào mào, biểu diễn nghệ thuật sử thi và đêm văn nghệ do Đoàn Chèo Hải Phòng thực hiện.

Không chỉ là nơi vui xuân, lễ hội còn là dịp để người dân tưởng nhớ, tri ân công lao của Đức Vương Ngô Quyền, đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước, tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

4. Giá trị bảo tồn và phát huy di sản

Nhiều năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Hải Phòng không ngừng nỗ lực gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích, biến nơi đây thành điểm đến lịch sử – văn hóa tiêu biểu của vùng đất Cảng.

Lễ hội Từ Lương Xâm không chỉ góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, mà còn là đòn bẩy cho phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp sáng tạo. Mỗi mùa xuân đến, hàng vạn du khách thập phương lại về dự lễ, hòa mình trong không khí trang nghiêm mà rộn ràng, thiêng liêng mà gần gũi – cùng hướng về cội nguồn dân tộc, tri ân người anh hùng Ngô Quyền.

5. Kết luận

Lễ hội Từ Lương Xâm không chỉ là một hoạt động văn hóa – tín ngưỡng, mà còn là biểu tượng của lòng trung nghĩa, của tinh thần độc lập, tự cường của người Việt Nam. Giữa nhịp sống hiện đại, lễ hội vẫn vang vọng âm hưởng lịch sử hào hùng, khơi dậy trong lòng mỗi người dân thành phố Cảng niềm tự hào sâu sắc về truyền thống bất khuất của cha ông – những người đã dựng xây, bảo vệ và gìn giữ non sông gấm vóc Việt Nam.